Τι είναι η εποχική γρίπη;

Η γρίπη είναι μια άκρως μολυσματική ιογενής νόσος του αναπνευστικού συστήματος (μύτη, αεραγωγοί και πνεύμονες). Σε χώρες με εύκρατα κλίματα, οι εξάρσεις της γρίπης τείνουν να είναι «εποχικές» - η λοίμωξη συνήθως εμφανίζεται κατά τους χειμερινούς μήνες (από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο). Η εποχική γρίπη επικρατεί αισθητά πολύ λιγότερο σε τροπικές χώρες.

Τι προκαλεί τη γρίπη;

Η γρίπη προκαλείται από έναν ιό. Υπάρχουν τρία βασικά είδη του ιού της γρίπης:

• Τύπος Α: Αυτός είναι υπεύθυνος για τις περισσότερες περιπτώσεις της ανθρώπινης γρίπης. Ορισμένα στελέχη μπορεί να προκαλέσουν επιδημίες. Ορισμένα στελέχη προκαλούν ασθένειες σε ζώα, όπως τα πουλιά, τους χοίρους και τα άλογα.
• Τύπος Β: Αυτός είναι λιγότερο συχνός και συνήθως προκαλεί λιγότερο σοβαρή ασθένεια, αλλά μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει εξάρσεις - ιδιαίτερα μεταξύ των παιδιών.
• Τύπος Γ: Οι ιοί αυτοί συνήθως προκαλούν μόνον ήπια νόσο και είναι σπάνιοι.

Πώς οι ιοί της γρίπης μεταδίδονται από το ένα άτομο στο άλλο;

Οι ιοί της ανθρώπινης γρίπης μεταδίδονται μέσω μικροσκοπικών σταγονιδίων που αποβάλλονται από το στόμα και τη μύτη ενός μολυσμένου ατόμου όταν αυτό μιλά, φτερνίζεται ή βήχει. Μπορεί να μολυνθείτε εάν εισπνεύσετε αυτά τα σταγονίδια ή εάν ακουμπήσετε κάποιον ή μια επιφάνεια που έχει μολυνθεί με τον ιό (π.χ. χρησιμοποιημένο χαρτομάντηλο ή πόμολο πόρτας), και στη συνέχεια ακουμπήσετε τη μύτη ή τα μάτια σας.

Πόσο καιρό ένα άτομο είναι μολυσματικό;

Οι άνθρωποι που έχουν γρίπη είναι συνήθως μολυσματικοί (δηλαδή μπορούν να μεταδώσουν τον ιό σε άλλους) από την προηγούμενη ημέρα της εμφάνισης των συμπτωμάτων και για πέντε ημέρες μετά την εμφάνιση αυτών. Τα παιδιά μπορεί να είναι μολυσματικά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Γιατί η εποχική γρίπη συνήθως εμφανίζεται το χειμώνα;

Οι ιοί της γρίπης έχουν περισσότερες ευκαιρίες να εξαπλωθούν από το ένα άτομο στο άλλο, όταν οι άνθρωποι συγκεντρώνονται σε κλειστούς χώρους κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών. Ο περισσότερο υγρός αέρας στους εσωτερικούς χώρους μπορεί να βοηθήσει τους ιούς της γρίπης να επιβιώσουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε επιφάνειες από όπου μπορούν να μεταφερθούν σε ανθρώπους.

Ποια είναι τα συμπτώματα της εποχικής γρίπης;

Τα συμπτώματα της γρίπης συνήθως ξεκινούν απότομα και μπορεί να περιλαμβάνουν

• πυρετό (δηλαδή θερμοκρασίας πάνω από 38 º C)
• πονοκέφαλο
• μυϊκούς πόνους
• κούραση
• ξηρό βήχα
• πονόλαιμο
• ρινική καταρροή ή βουλωμένη μύτη και φτέρνισμα
• στομαχικά συμπτώματα όπως ναυτία, εμετό και διάρροια (πιο συχνά σε παιδιά).

Η περίοδος επώασης (δηλαδή ο χρόνος από τη στιγμή που προσβληθήκατε από τον ιό μέχρι την έναρξη των συμπτωμάτων) είναι από μία έως τέσσερις ημέρες. Τα συμπτώματα κορυφώνονται μετά από δύο ή τρεις ημέρες και οι περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να αισθάνονται καλύτερα μέσα σε οκτώ ημέρες. Ωστόσο, ο βήχας και η κούραση μπορεί να συνεχιστούν για μέχρι και τρεις εβδομάδες.

Είναι η εποχική γρίπη μια σοβαρή ασθένεια;

Οι άνθρωποι που συνήθως δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, έχουν πλήρη ανάρρωση. Ωστόσο, επιπλοκές, όπως η βρογχίτιδα και η πνευμονία, μπορεί να επηρεάσουν τους ανθρώπους που είναι πιο ευάλωτοι, όπως οι ηλικιωμένοι, τα νεογέννητα μωρά, καθώς και εκείνοι που έχουν συγκεκριμένες ιατρικές παθήσεις. Οι επιπλοκές αυτές μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή ασθένεια, που να απαιτεί εισαγωγή στο νοσοκομείο και μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή. Πολλοί άνθρωποι, κυρίως ηλικιωμένοι, πεθαίνουν από γρίπη κάθε χειμώνα.

Η πνευμονία μπορεί να αναπτυχθεί ως άμεσο αποτέλεσμα της λοίμωξης με τον ιό της γρίπης ή από μια «δευτερεύουσα» μόλυνση που προκαλείται από βακτήρια, όπως ο Staphylococcus aureus.

Ποιος βρίσκεται σε κίνδυνο;

Ο οποιοσδήποτε μπορεί να προσβληθεί από γρίπη, αλλά ο κίνδυνος εμφάνισης επιπλοκών και σοβαρών παθήσεων είναι υψηλότερος για τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, τα νεογέννητα μωρά, καθώς και για τους ανθρώπους κάθε ηλικίας που πάσχουν από χρόνιες ιατρικές παθήσεις, ιδιαίτερα χρόνιες αναπνευστικές και καρδιακές παθήσεις. Τα μικρά παιδιά είναι περισσότερο πιθανό να αναπτύξουν συμπτώματα γρίπης, διότι δεν είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν ανοσία στον ιό.

Υπάρχει εμβόλιο για να μας προστατεύσει από την εποχική γρίπη;

Ναι. Το εμβόλιο της γρίπης, παρέχει προστασία έναντι των πρόσφατα κυκλοφορούντων στελεχών της γρίπης τύπου Α και Β. Ωστόσο, επειδή οι ιοί που προκαλούν γρίπη μεταλλάσσονται και αλλάζουν συχνά, οι επιστήμονες πρέπει να δημιουργούν ένα νέο εμβόλιο κάθε χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι εκείνοι που διατρέχουν κίνδυνο πρέπει να εμβολιάζονται ετησίως (συνήθως το φθινόπωρο) προκειμένου να μένουν προστατευμένοι.

Πρέπει να εμβολιαστώ;

Ίσως χρειάζεστε ετήσιο εμβολιασμό, εάν

• είστε ηλικίας 65 ετών και άνω
• ζείτε σε οίκους ευγηρίας
• έχετε μια χρόνια κατάσταση, όπως πρόβλημα καρδιάς, αναπνευστική νόσο (π.χ. σοβαρό άσθμα), νεφρική νόσο ή διαβήτη
• έχετε αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα λόγω ασθενειών (π.χ. HIV), θεραπείας, όπως με στεροειδή φάρμακα ή θεραπείας καρκίνου, ή λόγω κατεστραμμένης ή απούσας σπλήνας
• έχετε μια χρόνια νευρολογική ασθένεια ή έχετε πάθει εγκεφαλικό επεισόδιο
• φροντίζετε ηλικιωμένα άτομα ή άτομα με ειδικές ανάγκες των οποίων η υγεία μπορεί να βρεθεί σε κίνδυνο εάν είστε άρρωστος
• είστε επαγγελματίες υγείας ή κοινωνικής μέριμνας που εμπλέκεστε άμεσα στην φροντίδα των ασθενών.

Τι είναι επιδημία;

Επιδημία είναι η έξαρση μιας μεταδοτικής ασθένειας που επηρεάζει ένα ασυνήθιστα υψηλό αριθμό ατόμων στο εσωτερικό μιας χώρας ή μιας περιοχής. Εάν ένας ασυνήθιστα υψηλός αριθμός ατόμων συμβουλεύεται τον παθολόγο τους με συμπτώματα γρίπης μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα - θα δηλωθεί ως επιδημία γρίπης.

Γιατί έχουμε επιδημίες γρίπης;

Επιδημίες και πανδημίες (παγκόσμιες εξάρσεις) μπορεί να συμβούν όταν ένας νέος ιός γρίπης εμφανιστεί.

Οι ιοί της γρίπης μεταλλάσσονται (αλλάζουν) με την πάροδο του χρόνου. Οι ιοί του τύπου Α, ιδίως, μπορούν να μεταλλάσσονται γρήγορα έτσι ώστε νέα στελέχη συχνά να προκύπτουν. Εάν ένα νέο στέλεχος έχει ουσιαστικές διαφορές από στελέχη που έχουν ήδη κυκλοφορήσει, ο ανθρώπινος πληθυσμός είναι απίθανο να έχει ανοσία σε αυτό. Αυτό επιτρέπει στο νέο στέλεχος να εξαπλωθεί γρήγορα και να επηρεάσει μεγάλο αριθμό ανθρώπων.

Οι ιοί της γρίπης τύπου Β είναι πιο σταθεροί - δεν μεταλλάσσονται, τόσο εύκολα όσο οι ιοί τύπου Α και είναι συνεπώς λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν επιδημίες. Οι άνθρωποι που έχουν υποστεί λοιμώξεις γρίπης τύπου Β, αναπτύσσουν ανοσία που διαρκεί πολλά χρόνια. Οι εξάρσεις της γρίπης τύπου Β αφορούν κυρίως μικρά παιδιά που δεν έχουν αντιμετωπίσει στο παρελθόν ιούς τύπου Β και δεν έχουν αναπτύξει καμία ανοσία.

Τι είναι τα αντιιικά φάρμακα;

Τα αντιιικά φάρμακα είναι ένα είδος φαρμάκου που οι γιατροί μπορούν να συνταγογραφούν για να βοηθήσουν στην καταπολέμηση του ιού της γρίπης. Αυτά τα φάρμακα δεν παρέχουν θεραπεία, αλλά μπορεί να μειώσουν τη σοβαρότητα και τη διάρκεια των συμπτωμάτων. Αυτά τα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες και δεν είναι κατάλληλα για όλους, έτσι ο γιατρός σας θα πρέπει να σας τα συνταγογραφήσει μόνο εάν διατρέχετε σοβαρό κίνδυνο επιπλοκών. Οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν γρήγορα από την εποχική γρίπη χωρίς την ανάγκη για αντιιικά φάρμακα.

Γιατί δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε αντιβιοτικά για τη θεραπεία της γρίπης;

Τα αντιβιοτικά είναι φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία λοιμώξεων που προκαλούνται από τα βακτήρια. Δεν εργάζονται κατά των ιογενών λοιμώξεων, όπως η γρίπη. Ωστόσο, τα άτομα με γρίπη αναπτύσσουν μερικές φορές επιπλοκές που προκαλούνται από βακτήρια, όπως η πνευμονία. Σε αυτή την περίπτωση, ενδέχεται να χρειαστεί να λάβουν αντιβιοτικά για να καταστρέψουν τα βακτήρια.

Πώς μπορώ να εμποδίσω την εξάπλωση της γρίπης;

Κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας γρίπης, μένοντας μακριά από πολυσύχναστα μέρη μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο λοίμωξης.

Οι καλές συνήθειες υγιεινής είναι σημαντικές. Βοηθούν να σταματήσει η εξάπλωση των ιών της γρίπης από το ένα άτομο στο άλλο.

• Πλένετε συχνά τα χέρια σας με σαπούνι και νερό.
• Χρησιμοποιείτε χαρτομάντηλο για να καλύπτετε τη μύτη και το στόμα σας όταν βήχετε ή φτερνίζεστε.
• Τοποθετείτε τα χρησιμοποιημένα χαρτομάντηλα (και τα μικρόβια) στο καλάθι των απορριμάτων και θυμηθείτε να πλένετε τα χέρια σας μετά.
• Καθαρίζετε τις σκληρές επιφάνειες (π.χ. επιφάνειες εργασίας στην κουζίνα, πόμολα πορτών) συχνά

Πως το πλύσιμο των χεριών με προστατεύει;

Πλένοντας τα χέρια σας συχνά μπορεί να σας προστατεύσει από ένα ευρύ φάσμα λοιμώξεων.

Το πλύσιμο των χεριών συχνά είναι ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσετε τον εαυτό σας από ένα ευρύ φάσμα ασθενειών – όχι μόνο της γρίπης. Κάθε φορά που αγγίζετε κάτι, τα μικρόβια μπορούν να μεταφερθούν στα χέρια σας. Αγγίζοντας τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα σας με άπλυτα χέρια θα μπορούσατε να μεταφέρετε τα μικρόβια αυτά από τα χέρια σας στο σώμα σας. Πλένοντας τα χέρια σας συχνά βοηθά στην απομάκρυνση των μικροβίων και στη διακοπή της εξάπλωσής τους σε εσάς και τους άλλους ανθρώπους.

Πώς μπορώ να απομακρύνω τους ιούς της γρίπης από τις επιφάνειες;

Ένα μολυσμένο άτομο μπορεί να μεταδώσει μικρόβια στις επιφάνειες που βρίσκονται γύρω του, όταν βήχει ή φτερνίζεται, ή αγγίζοντας αυτές με άπλυτα χέρια ή με χρησιμοποιημένα χαρτομάντηλα. Ο τακτικός καθαρισμός των επιφανειών μπορεί να βοηθήσει να σταματήσει η εξάπλωση των ιών γρίπης στο σπίτι σας, σε εσάς και τους άλλους ανθρώπους.

Καθαρίζοντας τις επιφάνειες με απορρυπαντικό και νερό μπορεί να απομακρύνει ικανοποιητικά τα μικρόβια από αυτές με την προϋπόθεση ότι τρίβετε όλες τις επιφάνειες και τις ξεπλένετε σχολαστικά με καθαρό νερό. Ωστόσο, όπου δεν είναι δυνατό να ξεπλύνετε σωστά (π.χ. μεγάλες ή σταθερές επιφάνειες, όπως πάγκοι κουζίνας, καζανάκι τουαλέτας και πόμολα πορτών), είναι σημαντικό να χρησιμοποιήσετε κάποιο απολυμαντικό για να σκοτώσει τα μικρόβια. Οι πιο σημαντικές επιφάνειες για να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται είναι αυτές που οι άνθρωποι συχνά ακουμπούν με τα χέρια τους, όπως

• πόμολα και διακόπτες
• βρύσες και καζανάκια τουαλέτας
• πάγκοι κουζίνας
• ακουστικά τηλεφώνων
• πληκτρολόγια ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Ο καθαρισμός και η απολύμανση των επιφανειών χρησιμοποιώντας προϊόντα που καταστρέφουν τους ιούς της γρίπης θα δώσουν επιπλέον διασφάλιση.

Τι πρέπει να κάνω εάν εμφανίσω συμπτώματα γρίπης;

• Μείνετε στο σπίτι και ξεκουραστείτε, κρατώντας μακριά τους άλλους όσο το δυνατόν περισσότερο, όσο είστε μολυσματικοί.
• Πίνετε άφθονα υγρά.
• Εάν είναι αναγκαίο, πάρτε φάρμακα όπως η παρακεταμόλη για την ανακούφιση των συμπτωμάτων. (Διαβάζετε πάντα την ετικέτα. Παιδιά κάτω των 16 ετών δεν πρέπει να λαμβάνουν ασπιρίνη.)
• Χρησιμοποιείτε καλή υγιεινή ανά πάσα στιγμή, και ιδιαίτερα όταν είστε μολυσματικοί.

Αν συνήθως δεν αντιμετωπίζετε προβλήματα υγείας, δεν θα πρέπει κανονικά να συμβουλευτείτε τον οικογενειακό σας γιατρό. Ωστόσο, θα πρέπει να αναζητήσετε ιατρική συμβουλή αν τα συμπτώματά σας είναι σοβαρά, διαρκούν περισσότερο από μία εβδομάδα, ή εάν υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών (π.χ. επειδή έχετε μια χρόνια ασθένεια όπως καρδιακή ή αναπνευστική νόσο, διαβήτη ή άσθμα).

Αν έχω γρίπη, από που μπορώ να πάρω συμβουλές;

Για συμβουλές σχετικά με τη θεραπεία της γρίπης, μπορείτε να απευθυνθείτε στον οικογενειακό σας γιατρό ή σε κάποιο νοσοκομείο.